04.12.2021
10 C
Tuzla

Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli – Ostavština Gazi Turali-bega

-

Gazi Turali-begova (Poljska) džamija nalazi se u samom centru Tuzle .

Ova džamija je izgrađena 1572. godine, sredstvima jednog od utemeljivača moderne urbane Tuzle, Gazi Turali-bega. Gazi Turali-beg jedan je od najznačajnih ličnosti tuzlanske historije. U vakufnami je zavedeno kako je uvakufio 38 dućana, han, haman, vodovod, jednu četvrtinu slanih izvora koji su bili u njegovom vlasništvu, zemljište i mnoge druge vrednote.

Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli - Ostavština Gazi Turali-bega
Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli - Ostavština Gazi Turali-bega 4

Izgrađena je u polju te je zbog toga i prozvana – Poljska džamija. Kasnije, po ovoj džamiji nazvana je i mahala. Turali-begova vakufnama bila je legalizovana krajem Ramazana hidžr. 979. godine (oko 15. II 1572. god) vjerovatno u Čačku. Vakufnama Turalibega sačuvana je u originalu i danas je dostupna i na našem jeziku.

Više puta je obnavljana i adaptirana, a posebno je zanimljiva adaptacija iz 1878. god. Tada je, zbog izgradnje ceste i tonjena džamije, donji pod propao jedan metar, a gornji prozori postali donji. Tada su i džamija i munara nazidane. Sljedeća velika adaptacija je izvršena navjerovatnije 1890. god., kada je uz džamiju izgrađeno i turbe od tesanog kamena, a posljednja 1967. godine.

Džamija je skoro bila pod detaljnom rekonstrukcijom te zbog njene jedinstvenosti i monumentalnosti, Medžlis Islamske zajednice Tuzla preduzeo je sve neophodne mjere da se “Poljska džamija” obnovi u klasičnom osmanskom arhitektonskom stilu iz 16. vijeka, sa velikim trijemom i visokom munarom.

Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli - Ostavština Gazi Turali-bega
Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli - Ostavština Gazi Turali-bega 5

Greblje-harem Turali-begove (Poljske) džamije okružuje džamiju i prostire se između Turali-begove ulice i Klosterske ulice i slijepe ulice Prolaz, te objekta Ekspres restorana. Harem je bio prostraniji sa velikim brojem mezara i odgovarajućih nišana. Danas je očuvan samo jedan stari mezar, sa nišanima bez natpisa, uz istočni ugao džamije. Neposredno pred ulazom u džamiju su locirana tri mezara iz novijeg vremena. Sav ostali dio harema danas je parkovska površina sa asfaltnom stazom sa jugoistočne strane džamije.

Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli - Ostavština Gazi Turali-bega
Poljska (Turalibegova) džamija u Tuzli - Ostavština Gazi Turali-bega 6

Turbe za koje se ne zna kome pripada, te za koje predstavnici Medžlisa Islamske zajednice Tuzla čak tvrde da u njemu niko nije ni sahranjen, nema nikakvih nišana, a locirano je u prostoru harema ispred ulaza u džamiju, uz Turali-begovu ulicu. Turbe je izgradila vjerovatno 1890. god. austrougarska uprava iz nepoznatih razloga. Način gradnje i obrada spoljnih i unutrašnjih fasada, te nivo poda, što je usklađeno sa niveletom Turali-begove ulice, jasno ukazuju na izgradnju čija vremenska distanca, ipak, daje određene spomeničke vrijednosti.

U toku sanacija puta na tri lokaliteta u tuzlanskom naselju Nikolići

U tuzlanskom naselju Nikolići, u sklopu projekta interventnih i sanacionih radova, Služba Civilne zaštite Tuzla posljednjih dana vrši sanaciju puta na tri lokaliteta. Riječ je...